|
 Vorið 1997 komst þáverandi leikmaður Liverpool, framherjinn knái Robbie Fowler, í kast við knattspyrnuyfirvöld. Á endanum varð Ógnvaldurinn frá Toxteth að greiða 900 bresk pund í sekt samkvæmt úrskurði Knattspyrnusambands Evrópu (UEFA) . Hinn geigvænlegi glæpur sem Fowler hafði framið var að klæðast nærbol undir keppnistreyjunni sem hann opinberaði í leik í hinni nú útdauðu Evrópukeppni bikarhafa og á stóð "500 hafnarstarfsmenn frá Liverpool reknir síðan 1995". Með bolnum vildi Fowler lýsa stuðningi við hafnarverkamenn í heimabæ sínum sem höfðu verið í verkfalli á hálft annað ár. Athæfið aflaði framherjanum mikilla vinsælda á N-Englandi. UEFA, hins vegar, var ekki hrifið.
Á síðustu árum hafa álíka mál komið upp þar sem leikmenn hafa reynt að koma e-m skilaboðum á framfæri innan vallar og knattspyrnusamböndin yfirleitt tekið hart á þeim tilfellum. Flestir knattspyrnuaðdáendur eru sammála þessum reglum sem skerða tjáningarfrelsi heillar starfsstéttar, oft á þeim forsendum að hverskyns útlistun á persónulegum skoðunum leikmanna eigi ekkert erindi inni á knattspyrnuvelli eða því óæskilegt væri að hver sem er gæti greitt þeim til að auglýsa eitthvað á bolnum sínum í hvert skipti sem þeir skoruðu mark. Miðað við raunveruleika nútímaknattspyrnu þá eru þessar reglur hins vegar í besta falli hræsnisfullar og í versta falli mannréttindabrot.
 Hægt væri að fara út í þá sálma að sum brot virðast tekin harðari tökum en önnur; þannig var Malíbúinn og músliminn Freddy Kanouté sektaður um þúsundir evra fyrr á þessu ári fyrir að opinbera bol til stuðnings Palestínumönnum og gegn blóðugri innrás Ísraela í téð land. Um svipað leyti slapp Atlético Madrid refsilaust frá því að hópur stuðnigsmanna liðsins afhjúpaði borða til minningar um Jörg Haider (Jörg Hater væri e.t.v. meira viðeigandi), austurrískan stjórnmálamann og fyrrum forsætisráðherra, alræmdan fyrir kynþáttahyggju og almennan hatursboðskap. Sú umræða er samt sem áður ekki sú sem hér verður út í farið.
Þegar gegnið er inn á knattspyrnuvöll hvar sem er í heiminum (eða horft í sjónvarpi) þá er margt sem blasir við. Iðagrænt grasið og þráðbeinar vallarlínurnar, glæsilegar stúkur með þúsundum áhangenda syngjandi (göngum út frá að þetta sé ekki heimavöllur Arsenal). Eitt er þó það sem enn er ótalið. Þegar áhorfandi kemst loks í sæti sitt eru allar líkur á að hann sé búinn að meðtaka eitthvað sem líkist helst atviksorðaskrá yfir stærstu og voldugustu fyrirtæki í heimi. Þó að umræddur ímyndaður áhorfandi sé ekki beinlínis staddur á knattspyrnuvelli sem ber nafn fyrirtækis eins og t.d. Emirates Stadium, Reebok Stadium, Allianz Arena eða Vodafone-vellinum þá eru auglýsingarnar sem fyrir augu bera alltumlykjandi. Fyrir utan auglýsingarnar á treyjum liðanna sjálfra sem ná allt frá flugfélögum, bönkum og bjórframleiðendum til íþróttavöruframleiðenda og símafyrirtækja þá eiga flest lið opinberan drykk, bíl, skyndibita, bjór og í raun allt sem nöfnum tjáir að nefna. Völlurinn sjálfur er svo umlukinn auglýsingaskiltum sem láta skilaboðin dynja linnulaust á áhorfendum jafnt á vellinum sem heima í stofu. Eins og það sé ekki nóg þá eru leikmennirnir sjálfir með allrahanda auglýsingar á sér sem þeir þiggja fé fyrir að bera, allt frá knattspyrnuskónum sjálfum til hár- og svitabanda. Þegar hér er komið þá eru skilningarvit áhorfenda orðin mettuð af skilaboðum úr öllum áttum sem þó bera öll að sama brunni: "Neytiði! Neytiði eins og það sé enginn morgundagur!". Það er því þegar ljóst að þau rök að það megi ekki leyfa leikmönnum að koma skilaboðum á framfæri innan vallar eru fullkomlega haldlaus því þeir eru þegar að því og gegn greiðslu. Í öllu falli þá eru þau rök lítilfjörleg því þar sem áhorfendur verða fyrir eins mikilli áróðursherferð og lýst er hér að ofan þá munar varla mikið um það að markaskorari afhjúpi nærbol sem á er letruð auglýsing frá fyrirtæki sem borgar fyrir verknaðinn. Ein af opinberu ástæðunum fyrir að banninu gegn áletrunum á undirtreyjum leikmanna er að ekki megi "æsa upp áhorfendur". Hugsunin er þá sennilega sú að t.d. leikmaður í grannaslag Rangers og Celtic í Skotlandi gæti komið af stað uppþotum með að afhjúpa bol með áletrun gegn kaþólikkum eða mótmælendum. Í þessu mjög afmarkaða tilfelli er það skiljanleg ástæða en ætti sú staðreynd að viss hópur Skota sé svo viðkvæmur gagnvart þeim sem ekki aðhyllast sömu skynvillu og ósýnilega vin og þeir sjálfir að allt geti farið í háa loft þar sem hann kemur saman að koma í veg fyrir að Freddy Kanouté geti mótmælt gríðarlegu ranglæti og blóðbaði í M-Austurlöndum hundruðum ef ekki þúsundum kílómetra í burtu? Ef það er rangt eða hættulegt að leyfa leikmönnum eins og Fowler og Kanouté að sýna stuðning af þessum toga við málstað, hvers vegna er þá ekki 50 metra langa McDonald's auglýsingin sem blasir við á milljónum sjónvarpsskjáa það einnig? Eða Nike auglýsingin á klæðnaði leikmanna og starfsliðs? Hvað með Siemens auglýsinguna framan á treyju Real Madrid sem ætlar sér stóra hluti um allan heim? Hver er eðlismunurinn á skilaboðunum "Styðjum hafnarverkamenn" annars vegar og "Kauptu Carlsberg" hins vegar?  Fleiri hundruðir og þúsundir hafa misst störf sín hjá mörgum þeim fyrirtækjum sem auglýsa sig í bak og fyrir í kringum knattspyrnuleiki og mót. Nokia-Siemens hefur verið harðlega gagnrýnt fyrir að aðstoða yfirvöld í Íran í ritskoðun sinni; Nike hefur um árabil verið sniðgengið af ýmsum samtökum sem berjast gegn meðferð íþróttavörurisans á verkamönnum í vanþróuðum ríkjum; Coca-Cola hefur verið ásakað um að hafa notað hægrisinnaðar dauðasveitir í Kólombíu til að myrða leiðtoga verkalýðsfélaga í verksmiðjum þeirra. Hvernig eru skilaboð fyrirtækja á borð við þessi eitthvað minna uppæsandi en "Palestína" eða "Styðjum hafnarverkamenn"?
Reglurnar eins og þær eru yfirgengilega fullar af hræsni. Annað hvort bannar UEFA skilaboð af hverjum toga eða hún leyfir þau öll. Skoðunarfrelsið er ekki réttur sem aðeins sá sem borgar rétt verð til rétts aðila á að njóta.
|
Greinasafn 
sem á að hjálpa fólki meðal annars að setja daglegt amstur og hugsanlega erfiðleika til hliðar.
